Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một vị danh tướng nhà Trần: "Trần Khắc Chân" là tên của một vị tướng tài ba, có công lớn trong việc đánh đuổi quân Chiêm Thành và là một trung thần của nhà Trần cuối thế kỷ XIV.

Thông tin lịch sử

• Thân thế: Ông là dòng dõi của Bảo Nghĩa vương Trần Bình Trọng, quê ở làng Hà Lăng, huyện Vĩnh Ninh (nay thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa).
• Công trạng quân sự:
  • Năm 1389, khi quân Chiêm Thành sang cướp phá Thanh Hóa, Hồ Quý Ly đi đánh dẹp không thành. Thượng hoàng Trần Nghệ Tông cử Trần Khắc Chân làm tướng. Ông xuất quân dũng mãnh, giết được vua Chiêm là Chế Bồng Nga, đẩy lui quân xâm lược.
  • Nhờ công lao này, ông được phong làm Nội vệ Thượng tướng quân, tức Võ Tiết Quan Nội Hầu, và được ban thái ấp ở vùng Kẻ Mơ phía Nam kinh thành Thăng Long.
• Tiết nghĩa và cái chết:
  • Năm 1399, sau khi Hồ Quý Li giết vua Trần Thuận Tông và có ý đồ cướp ngôi nhà Trần, Trần Khắc Chân đã bí mật liên kết với các vương hầu, dũng sĩ để lập mưu ám sát Hồ Quý Li nhân hội thề ở Đốn Sơn.
  • Kế hoạch bại lộ, ông cùng 370 người trong nhóm đều bị giết. Trước khi chết, ông phẫn uất hét lớn ba tiếng vang dội núi Đốn, hưởng dương 29 tuổi.
  • Cái chết kiên trung, tiết nghĩa của ông được đời sau ca ngợi qua nhiều áng thơ văn.

Di sản và sự tôn vinh

• Đền thờ: Nhân dân lập đền thờ ông ở nhiều nơi:
  • Tại quê hương: làng Phương Nhai và sườn núi Đốn (huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa). Ba tổng Cao Mật, Bỉnh Bút, Nam Cai có tới 29 làng đều thờ phụng ông.
  • Tại Thăng Long: Nhân dân vùng Kẻ Mơ (nay thuộc Hà Nội) cũng lập đền thờ, tạc tượng và ghi nhớ công đức của ông.
• Ý nghĩa lịch sử: Trần Khắc Chân được tưởng nhớ không chỉ như một vị tướng tài mà còn là biểu tượng của lòng trung nghĩa, sự phản kháng lại kẻ soán ngôi, bảo vệ vương triều chính thống.

Từ liên quan và khái niệm gần

• Trần Bình Trọng: Tổ tiên của Trần Khắc Chân, cũng là một danh tướng nổi tiếng với câu nói "Ta thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc".
• Hồ Quý Ly: Quyền thần cuối thời Trần, người mà Trần Khắc Chân âm mưu ám sát, sau này lập ra nhà Hồ.
• Chế Bồng Nga: Vua Chiêm Thành, bị Trần Khắc Chân giết chết trong trận đánh năm 1389.
• Trung thần: Khái niệm chỉ bề tôi trung thành với vua và triều đình, phù hợp với hình ảnh Trần Khắc Chân.

1. (Canh tuất 1370 - Kỉ mão 1399)
2. Danh tướng đời Trần Nghệ tông, dòng dõi Bảo Nghĩa vương Trần Bình Trọng, quê làng Hà Lăng, huyện Vĩnh Ninh (nay thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa)
3. Ông có tài quân sự. Năm 1389 Chiêm Thành vào đánh cướp ở Thanh Hóa, Hồ Quí Li đi đánh dẹp không xong, ông được Thượng hoàng Nghệ Tông cử làm tướng đi đuổi giặc. Ông ra quân dũng mãnh, giết vua Chiêm là Chế Bồng Nga, đẩy lui quân Chiêm Thành, được phong làm Nội vệ Thượng tướng quân, tức Võ Tiết Quan Nội Hầu, và được ban thái ấp ở vùng Kẻ Mơ phía Nam kinh thành Thăng Long
4. Năm Kỉ mão 1399, Nhân Hồ Quí Li giết Trần Thuận tông và có ý chiếm đoạt nhà Trần, ông mật mưu với các vương hầu và dũng sĩ định ám sát Hồ Quí Li, vào dịp hội thề ở Đốn Sơn huyện Vĩnh Lộc (xã Cao Một). Việc bại lộ, ông và nhóm ông gồm 370 người đều bị giết. Lúc sắp chém, ông phẫn uất gào to ba tiếng vang dội Đốn Sơn, hưởng dương 29 tuổi. Đời sau có thơ văn ca ngợi tiết nghĩa của ông khá nhiều
5. Nhân dân lập đền thờ ông ở làng Phương Nhai và sườn núi Đốn. Ba tổng Cao Mật, Bỉnh Bút, Nam Cai có tới 29 làng đều thờ phụng ông. ở Thăng Long, nhân dân vùng Kẻ Mơ cũng có lập đền thờ, tạc tượng và ghi nhớ công đức ông